De weg van Hideo Kojima: van MSX en Metal Gear naar een deal met Xbox

Het bericht dat PHYSINT nu door Xbox wordt uitgegeven en niet meer door Sony las eerst als een gewoon zakelijk item. Toen drong het door dat de man in kwestie al veertig jaar wordt tegengehouden bij het afmaken van zijn ideeen, en ze toch afmaakt. Laten we dus de hele weg van Hideo Kojima lopen, van MSX-cassettes tot een deal met Microsoft.

Een kanttekening vooraf: de data en cijfers hieronder zijn gecontroleerd bij Metacritic en Steam, en alles wat als een mening klinkt, is er ook een.

MSX, waar verstoppen een budgetkeuze was

Kojima kwam in 1986 bij Konami en belandde in de verkeerde baan. Hij wilde films maken en kreeg een acht bits MSX2-computer die belachelijk weinig objecten tegelijk op het scherm aankon.

Uit die beperking kwam de eerste Metal Gear van 1987. Een actiegame met een menigte vijanden in beeld kon de machine niet draaien. Dus moesten die vijanden ontweken worden. Stealth was hier geen genre maar een omweg om de hardware heen, en dat is waarschijnlijk de helderste illustratie van hoe zijn hoofd werkt.

Daarna kwamen twee dingen die minder mensen kennen dan zou moeten. Snatcher uit 1988, een cyberpunkdetective op menu's met een open buiging naar Blade Runner. En Policenauts uit 1994, dat dezelfde vorm de ruimte in nam. Beide bevatten nauwelijks actie en dialogen die je in tientallen uren meet. De films die hij niet mocht maken, maakte hij binnen games.

PlayStation en de delen die alles veranderden

Metal Gear Solid verscheen op 21 oktober 1998 en staat op 94 bij Metacritic. Er waren toen maar twintig recensies, het was een ander tijdperk, maar het cijfer houdt stand.

Dat is niet het belangrijkste. Het belangrijkste is dat de game de industrie dingen aanleerde die nu vanzelfsprekend lijken: lange geregisseerde scenes, radiogesprekken in plaats van tekst op het scherm, bazen die je niet frontaal verslaat. Psycho Mantis die je geheugenkaart leest en vraagt de controller in de andere poort te steken, staat nog steeds in elke lijst met grote momenten uit games, en niemand heeft het sindsdien echt nagedaan.

Daarna kwam een vervolg waarvan de hoofdpersoon niet de man uit de trailers was, een derde deel over overleven in de jungle met een half uur stilte in een duel tegen een oude scherpschutter, en een vierde dat het verhaal afsloot en soms in een film met wat gameplay veranderde. Je kunt eeuwig ruziën over welke de beste is. Ik sta aan de kant van de derde.

Peace Walker, het beste op de PSP

Metal Gear Solid: Peace Walker verscheen op 8 juni 2010 op de PSP en kreeg 89 uit 66 recensies. Voor een handheld is dat niet alleen hoog, dat is het niveau van de grote releases van die tijd.

En dat verdiende hij. Peace Walker deed wat niemand van een draagbaar deel verwachtte: het maakte van de reeks een game over het runnen van je eigen basis. Je werft soldaten midden in een missie, letterlijk door ze met een ballon de lucht in te sturen, verdeelt ze over afdelingen, duwt onderzoek vooruit en bouwt wapens die het verhaal je nooit geeft. Tussen missies rust je niet, je bestuurt.

Daarbij co-op voor vier spelers, aparte gevechten tegen zwaar materieel die je alleen slopen, en een opzet van korte missies die perfect op een treinrit past. Alles wat het vijfde deel later op grote hardware zou uitvouwen, is hier voor het eerst samengebracht, op een apparaat met een enkele stick. Moest ik uit de hele lijst een ondergewaardeerde Kojima-game kiezen, dan deze.

Metal Gear Solid V: 93 punten en een halve game

The Phantom Pain kwam op 1 september 2015 en scoorde 93 uit 86 recensies. Mechanisch is het nog altijd een van de beste stealthgames die bestaan: elke opdracht kun je op een stuk of tien manieren oplossen en geen ervan voelt fout.

Dan de terechte kritiek. Het tweede bedrijf is zichtbaar dunner dan het eerste, een deel van de missies daar zijn herhalingen met extra moeilijkheid, en het verhaal breekt af zonder een lijn af te maken die het zelf begon. Een game waarin alles tot de laatste kogel is doordacht, eindigt met het gevoel dat je een klad van het slothoofdstuk kreeg.

Rond diezelfde tijd verliet Kojima Konami en richtte hij in december 2015 het zelfstandige Kojima Productions op. De timing behoeft geen commentaar, en ik ga hem ook niet opblazen: geen van beide partijen publiceerde details over de redenen. Wat overblijft is wat je in de game zelf ziet, en daar zie je onaf werk.

P.T.: twintig minuten die een genre herschreven

Een jaar daarvoor gebeurde het ding waarvan de invloed op de industrie bijna al het andere in deze lijst overtreft. Op 12 augustus 2014 verscheen in de PlayStation 4-winkel een gratis demo van een onbekende ontwikkelaar onder een naam van twee letters, P.T.

Binnen was een korte, L-vormige gang met een deur aan het eind. Je loopt hem door en komt uit in dezelfde gang. En nog eens. En nog eens. Elke ronde verandert er iets: een scheur in de muur, een foto, een geluid uit de badkamer, en soms verandert er niets, wat het ergste is. Geen wapen, geen levensbalk, geen interface. Alleen jij, de gang en het besef dat er een uitweg is die je niet kent.

Aan het eind bleek het een teaser voor Silent Hills, gemaakt door Kojima en Guillermo del Toro, met een hoofdpersoon met het gezicht van Norman Reedus. Silent Hills werd geschrapt en P.T. zelf werd op 29 april 2015 uit de winkel gehaald, zo grondig dat zelfs wie hem al had gedownload hem niet opnieuw kon halen.

En dit gebeurde daarna. Vrijwel elke firstpersonhorror van het afgelopen decennium komt op de een of andere manier uit die twintig minuten voort: een gesloten ruimte in plaats van een grote wereld, geen wapen als regel, angst uit herhaling in plaats van uit een monster in beeld. Mensen hebben hem jarenlang uit elkaar gehaald, op de pc nagebouwd en zoeken er nog steeds betekenissen in. Een demo die je niet kunt kopen bleek invloedrijker dan de meeste uitgebrachte games.

Dit stuk valt trouwens niet te illustreren, en dat hoort bij hetzelfde verhaal. Er is geen officieel materiaal van P.T. bewaard, de pagina is gewist, en alles wat online rondgaat is door spelers opgenomen. Dus meteen door naar wat Kojima in plaats daarvan ging doen.

Death Stranding: een game over dozen dragen

De eerste Death Stranding verscheen op 8 november 2019 en verzamelde 82 uit 111 recensies, terwijl het spelersgemiddelde gemengd uitkwam. Dit is het zeldzame geval waarin die kloof eerlijk is: de game gaat echt over vracht van A naar B brengen terwijl je op je evenwicht let en probeert niet in een rivier te vallen.

Wie erin kwam, kwam er honderd uur later uit met het idee nog nooit zoiets gespeeld te hebben. Wie er niet in kwam, stopte in het derde uur. Ruzien heeft geen zin, beide standpunten zijn verdiend.

Het vervolg, On the Beach, kwam op 26 juni 2025 op PlayStation 5 en scoorde 89 uit 148 recensies. Op de pc landde het op 19 maart 2026, geport door Nixxes.

En hier houden mijn cijfers op en begint het persoonlijke. Death Stranding 2 is de mooiste game die ik heb gespeeld. Niet de technisch meest geavanceerde, maar de mooiste, en dat komt door het licht. Ochtend in een canyon ziet er daar niet uit als een goed uitgelichte scene, maar als dronebeelden boven een echte kloof. Schaduwen vallen kloppend, stof in de lucht gedraagt zich als stof, en als de zon achter een rots zakt verandert het hele beeld in plaats van dat de helderheid wordt bijgedraaid. Ik betrapte mezelf er telkens op dat ik stilstond om te kijken, en dat is heel lang geleden voor het laatst gebeurd.

Wat er nu komt, en waar Microsoft past

De studio heeft nu twee aangekondigde projecten en beide zijn met Xbox. De horrorgame OD, waarover weinig bekend is, en PHYSINT, een actie-spionagegame die oorspronkelijk in partnerschap met Sony werd gebouwd. Op 9 september kondigde Xbox aan PHYSINT uit te geven, en dat het partnerschap zich nu ook uitstrekt tot film en televisie.

Wat er precies aan de kant van Sony gebeurde is door geen van beide bedrijven officieel gezegd, dus namen we de details door in een apart nieuwsbericht, met de aankondiging los van de berichtgeving eromheen. Kojima Productions blijft zelfstandig; dit is geen overname.

Bekijk dat hele doek van veertig jaar in een keer en dezelfde lijn keert terug. Hij mocht geen films maken, dus maakte hij stealth op een MSX. Silent Hills werd geschrapt, en wat bleef was een demo die een genre veranderde. Hij mocht het vijfde deel niet afmaken, dus vertrok hij en maakte een game over een koerier waarom voor de release werd gelachen. Nu is halverwege zijn uitgever gewisseld, en opnieuw gaat hij door.

Ik weet niet wat PHYSINT is, en buiten de studio weet niemand het. Maar afgaand op deze lijst hoef je je geen zorgen te maken over de game. Wel over het geduld van iedereen die erop wacht.