Wolverine in games: de evolutie van het personage van 1989 tot 2026

Wolverine kwam eerder in games terecht dan in de bioscoop, en sindsdien is hij getekend in pixels, sprites, polygonen en door een neuraal netwerk gerenderde vacht. De weg van 37 jaar liep krom: van een cartridge waarin de klauwen je eigen gezondheid opvraten tot een game van Insomniac van 70 dollar waarin datzelfde idee over gezondheid eindelijk onderdeel van het verhaal werd. Hieronder de hele route, tijdperk voor tijdperk, met beelden en trailers.

De hele weg in een beeld: links de kast van Konami, rechts de game van Insomniac, en ertussen LEGO, een heldenshooter en een pixel-beat 'em up. Alle beelden zijn officieel, uit heruitgaven en van pagina's van uitgevers.

Logan past van nature bij games. Hij vecht van dichtbij met wapens die nooit herladen hoeven, hij regenereert in plaats van medkits op te rapen, en hij heeft een woede die moeiteloos in een meter past. Dus iedereen neemt hem: makers van vechtgames, rollenspelstudio's en wie een gastster nodig heeft voor een seizoen.

Links een beeld uit de kast van Konami uit 1992, rechts de officiele art van Marvel's Wolverine uit 2026. Vierendertig jaar ertussen en dezelfde houding.

1989-1991: de NES, LJN en klauwen die hun eigenaar pijn doen

Het begon in december 1989, toen LJN The Uncanny X-Men op de NES zette. Zes speelbare mutanten, Wolverine daaronder, vijf missies en een geheim zesde level tegen Magneto. Coop voor twee werkte. De rest niet. De game geldt nog altijd als een van de slechtste op het systeem: de recensent van Allgame gaf een ster en noemde het een vreemde, lachwekkend slechte bende.

Zo zag het eruit: een blik van bovenaf, zes mutanten om uit te kiezen en vijanden die uit het niets opduiken.

Twee jaar later, in oktober 1991, bracht dezelfde uitgever de eerste sologame uit: Wolverine voor de NES, ontwikkeld door Software Creations. Daar zat de truc in die elke terugblik nog noemt. De klauwen kwamen eruit met de Select-knop, deden nette schade en vraten ondertussen je eigen gezondheid op. Bijvullen deed je met hamburgers en frisdrank. Het idee dat kracht een prijs heeft was goed, de uitvoering was meedogenloos: de game was slopend, en IGN noemde in een terugblik twee problemen, ontrouw aan de strips en een moordende moeilijkheidsgraad.

De balk STRENGTH linksonder is de gezondheid. Met uitgeklapte klauwen smolt die voor je ogen weg, en dat was de hele game.

1992-1996: de arcadejaren

In maart 1992 verscheen de arcadekast X-Men van Konami, en dat is nog steeds de bepalende teamgame. De kast voor zes spelers bestond uit twee schermen naast elkaar voor een dubbelbreed beeld, en er stond altijd een rij voor. Aan het eind van dat jaar hoorde de machine bij de vijf best verdienende arcadekasten van de Verenigde Staten, het blad Play Meter gaf 91 procent, en zinnen als "Welcome to die" overleefden de kast zelf: bij de digitale heruitgave van 2010 werden de stemmen opnieuw opgenomen maar de tekst bleef woord voor woord staan.

Zo zag Wolverine eruit in de kast: zes frames animatie, een blauw spoor achter de klauwen en Sentinels over het hele scherm.

Daarna stapte Capcom in en zette Wolverine in het genre dat zijn snelheid het beste laat zien. X-Men: Children of the Atom uit 1994 was de eerste Marvel-vechtgame van Capcom, gevolgd door X-Men vs. Street Fighter in 1996 en de hele reeks Marvel vs. Capcom. Hij is daarin nog altijd een van de best herkenbare vechters.

Die arcadevechters worden weer officieel verkocht: op 11 september 2024 bracht Capcom MARVEL vs. CAPCOM Fighting Collection: Arcade Classics uit, met Children of the Atom als eerste op de lijst. Het is de makkelijkste manier om de Wolverine van 1994 met eigen ogen te zien zonder een emulator op te zetten.

1997-2003: de sologames keren terug, met Mark Hamill erbij

Het eind van de jaren negentig bracht Wolverine door als gast: de reeks Marvel vs. Capcom, de handheld-X-Men van Activision, rosters in plaats van rollen. Dat draaide in 2001 met X-Men: Wolverine's Rage op de Game Boy Color, en twee jaar later kwam er echt budget met X2: Wolverine's Revenge.

In de vechtgames van Capcom bleef hij het hele eind van de jaren negentig in beeld, ook zonder eigen game.

De game verscheen op 15 april 2003 voor PlayStation 2, Xbox, GameCube, Game Boy Advance en pc, ontwikkeld door GenePool en uitgegeven door Activision. De opzet is simpel en hard: in Logans bloed wordt het Shiva-virus gevonden, hij heeft 48 uur voordat het hem doodt, en hij moet terug de Weapon X-faciliteit in voor een tegengif. De stemmencast was een vangst, met Mark Hamill als Wolverine en Patrick Stewart die professor X uit de films herneemt.

Zo zag de game eruit op Xbox: de nauwe gangen van de Weapon X-faciliteit, Logan in zijn jack en de klauwen klaar.

Zo zat de game in elkaar. Zes akten, elk met een baas aan het eind, en Sabretooth, Magneto en Lady Deathstrike vragen elk een eigen set aanvallen, wild slaan helpt niet. De klauwen gaan op een knop in en uit, en dat is geen versiering: met ingetrokken klauwen geneest Logan maar kan hij niets doorsnijden of stukmaken, met uitgeklapte klauwen hakt hij alles kapot en staat de genezing uit. Dezelfde afspraak als op de NES in 1991, alleen nu bewust gemaakt.

De tweede pijler is het dierlijke zintuig. Op een knop kleurt de wereld om: voetsporen verschijnen, een groen geurspoor, de positie van de vijand als rode pijl, alarmlasers en verborgen mijnen. In die stand loop je achter iemand langs en dood je hem in een beweging, zulke kills leveren dog tags op, en dog tags openen nieuwe aanvallen. Er is ook een woedemeter die vult van uitgedeelde en ontvangen schade en Logan even sneller maakt.

De ontvangst was koel, en de spreiding van de cijfers zegt al genoeg: de versie voor Game Boy Advance kwam er het beste uit en de pc-versie het slechtst. Critici prezen het stemmenwerk, het verhaal en de extra's, en hekelden het stroperige gevecht, het ontbreken van checkpoints midden in een level en de pure zwaarte. Entertainment Weekly vatte het kort samen: het tempo is traag, het spelen irritant.

De uitgever liet nooit officiele beelden van deze game achter, dus zo ziet hij er in beweging uit: een volledige playthrough opgenomen door het kanaal WishingTikal.

2004-2009: de beste jaren, met dank aan Raven Software

X-Men Legends kwam op 21 september 2004 uit, en dat is het geval waarin een studio het personage raakte. Een actie-RPG voor vier spelers, vijftien speelbare mutanten, striptekening met dikke lijnen. De Xbox-versie haalde 82 van de 100 op Metacritic, was in juli 2006 800.000 keer verkocht en bracht 28 miljoen dollar op in de Verenigde Staten, terwijl de reeks daar op twee miljoen exemplaren uitkwam. Het vervolg, Rise of Apocalypse, volgde in 2005, en hetzelfde team maakte later Marvel: Ultimate Alliance.

Vier mutanten, een blik van bovenaf en gezondheidsbalken onderin: de formule die later Marvel: Ultimate Alliance werd.

De top van zijn solocarriere kwam op 1 mei 2009 met X-Men Origins: Wolverine van Raven Software. Een game bij een film die merkbaar beter uitpakte dan de film. Een volwassen rating, pantser dat in stukken van vijanden scheurt, zichtbare wonden op Logan zelf die voor je ogen dichttrekken, en regeneratie als onderdeel van het gevecht in plaats van een regel in de beschrijving. IGN noemde het een heerlijk guilty pleasure, GameSpot gaf 7 van de 10 en noemde het een van de betere filmgames van die jaren, en Eurogamer prikte erdoorheen met de opmerking dat het schaamteloos repetitief is.

Jack eraf, rug opengereten, vlees zichtbaar: in deze game bleven de wonden op het model staan en trokken ze voor je ogen dicht.

En meteen de klassieke fout van dat tijdperk: de uitgever bracht zes versies van heel verschillende kwaliteit uit onder een naam. De volwassen Uncaged Edition was voor PS3, Xbox 360 en pc, de rest kreeg een uitgeklede build.

2010-2019: tien jaar in bijrollen

Na 2009 verscheen er helemaal geen solo-Wolverine meer. Hij verdween niet, zijn rol veranderde: gast in vechtgames, personage in mobiele teamverzamelspellen, een steen in een puzzel. Marvel vs. Capcom 3, Marvel Heroes, LEGO Marvel Super Heroes, Marvel Puzzle Quest, Marvel Contest of Champions, Marvel Future Fight, Marvel Strike Force, Marvel Ultimate Alliance 3 op Switch in 2019. Hij zit er overal in en leidt nergens.

Het decennium van bijrollen zag er ongeveer zo uit: Logan in beeld, naast Captain America, een van de honderd personages.

De reden is saai en bekend: de filmrechten op de X-Men lagen toen bij Fox, en grote uitgevers kozen liever helden die Marvel Studios op het doek zette. Logan bleef op de keuzeschermen staan en verdween van de covers.

2020-2026: terug op de voorgrond

De nieuwe ronde begon in andermans game. Op 27 augustus 2020 startte in Fortnite het Marvel-seizoen Nexus War, dat tot 1 december liep. Wolverine was zowel een beloning uit de battle pass als een levende baas op de kaart: hij zwierf door Weeping Woods, vocht serieus en gaf zijn klauwen aan wie hem neerhaalde. Voor een hele generatie spelers was dat de kennismaking met het personage.

Daarna keerde hij terug in teamgames als blikvanger. Marvel Rivals van NetEase verscheen op 6 december 2024 met Wolverine in de startroster van 33 helden. Zijn taak is daar precies wat die in de strips is: de menigte in duiken, zich vastbijten in het grootste wat er staat en niet meer loslaten.

Op 1 december 2025 kwam MARVEL Cosmic Invasion, een beat 'em up van Tribute Games en Dotemu, de makers van Teenage Mutant Ninja Turtles: Shredder's Revenge. Het is een directe nazaat van de arcadekasten uit het begin van de jaren negentig, met pixelkunst en twee helden tegelijk in het veld, en Wolverine is er een van de fijnste vechters.

15 september 2026: Marvel's Wolverine

De game waar zeventien jaar op gewacht is, verscheen op 15 september 2026, exclusief op PlayStation 5. Ontwikkeld door Insomniac Games, uitgegeven door Sony. Het begint drie jaar nadat Logan Team X verlaat, de route loopt van Canada via Vancouver naar Madripoor en Tokio, en het verhaal draait om ontvoeringen van mutanten die worden geregeld door miljardair Bolivar Trask en zijn ingehuurde militie.

De cijfers vielen koeler uit dan verwacht: 77 op Metacritic en 69 procent aanbevelingen op OpenCritic. Dat ligt boven X2: Wolverine's Revenge en precies gelijk met de beste versie van X-Men Origins, wat betekent dat de lat voor solo-Wolverines in zeventien jaar nauwelijks omhoog is gegaan. Wat wel veranderde is de schaal van de enscenering en de omgang met regeneratie: wonden verdwijnen niet meer, ze blijven op het model staan en zitten in de weg terwijl ze dichtgaan.

Hoe lang het wachten tussen sologames duurde

Er zijn in totaal zes games met Wolverine in de titel: 1991, 1994, 2001, 2003, 2009 en 2026. Zet de gaten ertussen naast elkaar en het laatste wachten duurde langer dan alle eerdere bij elkaar.

De volledige lijst: waar Wolverine opdook

De lijst is niet uitputtend: Wolverine dook op in tientallen mobiele en browserprojecten, in het kaartspel Marvel Snap en in crossovers die na een seizoen sloten. Wat hier staat is wat te controleren valt aan de hand van pagina's van uitgevers en releasedata.

Wat er in 37 jaar veranderde

De pixelschool verdween nooit: links Capcom in 1994, rechts Tribute Games in 2025.

Bekijk die 37 jaar als een lijn en er valt iets simpels op: Wolverine kreeg zelden een game van zijn niveau, maar viel bijna nooit uit de roulatie. Hij werd erbij gehaald zodra een studio een heldere vechter van dichtbij nodig had, en overgeslagen zodra de filmrechten op de mutanten elders lagen. Nu staat hij weer op de cover, en volgens Notebookcheck, dat Insomniac aanhaalt, is dit pas het eerste deel van een geplande X-Men-trilogie.