De evolutie van Need for Speed: elk deel van 1994 tot de pauze in 2026

Need for Speed wordt door niemand meer gemaakt. Dit is geen gerucht en geen gok: in juli 2026 zei Rebecka Coutaz, vicepresident en hoofd van Battlefield Studios Europe, op het dertigjarig bestaan van Criterion twee zinnen tegen een journalist van IGN, en die waren genoeg. Eerst "we zijn hier niet om over het verleden te praten", en daarna, op de directe vraag of de studio nog andere taken heeft dan Battlefield, "we richten ons uitsluitend op Battlefield". Achter haar hing aan de muur het nieuwe logo: Criterion, de Battlefield-studio.

De serie, die in 1994 begon als gezamenlijk project met het tijdschrift Road & Track, is inmiddels 32 jaar oud. In die tijd verschenen er meer dan twintig delen, losten vijf ontwikkelstudio's elkaar af en sprongen de cijfers van 89 punten naar 59. FramesGames liep de hele reeks door: wat elk deel bracht, waarom het is blijven hangen en waarvoor het werd afgekraakt in het jaar van verschijnen, niet achteraf.

Meteen een kanttekening over de cijfers. EA stopte na het reboot-tijdperk met het publiceren van verkopen per deel, dus waar officiele data ontbreken schrijven we dat gewoon op in plaats van schattingen van analisten in te vullen. Beoordelingen nemen we van Metacritic en we noemen altijd het platform: bij de oude delen loopt het verschil tussen versies op tot twintig punten.

1994-2002: het tijdschrift Road & Track, politie en de eerste roem

The Need for Speed, december 1994. Verscheen eerst op 3DO, een jaar later op pc, daarna op PlayStation en Saturn. Gemaakt door EA Canada samen met Pioneer Productions, en de volledige titel luidde Road & Track Presents: The Need for Speed. Het tijdschrift deed niet voor de vorm mee: de redacteuren hielpen de fysica af te stellen, en bij elke auto hoorde een video, opgenomen op het circuit en vanuit een helikopter, met een echte stem die de specificaties voorlas.

Waarom het is blijven hangen: races van punt naar punt over gewone wegen, waar burgerverkeer je tegemoet komt en de politie een bekeuring uitschrijft en je uiteindelijk arresteert. Zwakke plekken volgens de recensies van toen: Next Generation gaf 2 van de 5 punten en noemde het spel "een prettig zondagsritje", Maximum klaagde dat de auto's veel te onwillig schade oplopen, en GameSpot wees bij zijn 8,3 op het blokkerige en overladen beeld.

Need for Speed II, maart 1997. De versie voor PlayStation kwam als eerste uit, en dat is een belangrijke wending: de serie ging op consoles leven. In het spel zitten uitsluitend exotische auto's, van de McLaren F1 tot de Ford GT90, en in plaats van echte wegen fantasiecircuits. De politie werd er volledig uit gehaald, en dat viel iedereen op. De PlayStation-versie staat op Metacritic op 71 punten, het slechtste resultaat van de vroege serie. GameSpot hekelde de zich herhalende texturen en circuits die volgens hem thuishoorden "in Monster Truck Madness", IGN ging apart in op de framerate.

Need for Speed III: Hot Pursuit, maart 1998. De terugkeer van de politie en de beste beoordeling van de vroege serie: 88 punten op PlayStation volgens Metacritic. De achtervolging werd een volwaardige modus met wegversperringen, spijkermatten en radioverkeer, en op pc kon je als politieagent spelen. Edge schreef ondertussen over "de gewichtloosheid van sommige auto's", en Next Generation en GamePro noemden framedips in de modus voor twee spelers. Een aparte verdienste van het derde deel is dat fans de bestandsformaten hebben ontleed, waardoor er tot vandaag mods voor verschijnen.

Need for Speed: High Stakes, maart 1999. In Europa heette het Road Challenge. Hier verscheen wat daarna bijna nooit meer in de serie terugkwam: de race om inzet, waarbij de verliezer zijn auto aan de winnaar afstaat, schade die je voor geld moet repareren, en een garage die je zelf vult. Beoordeling 86 punten op PlayStation. Kritiek kwam er op de vreemde framerate bij een scherm vol auto's en op het feit dat je bij een gezamenlijke achtervolging geen versterking kunt oproepen.

Need for Speed: Porsche Unleashed, maart 2000. Het meest ongewone deel uit de geschiedenis van de serie: de hele carriere is opgebouwd rond een enkele fabrikant, de Evolution-modus voert de speler van 1950 naar 2000 en ontgrendelt auto's naarmate ze in werkelijkheid verschenen. Plus een modus als fabriekstestrijder met een stuk of dertig opdrachten. Op pc bestaat er helemaal geen Metacritic-score, maar GameSpot gaf 8,8 en noemde het spel mooi en uitputtend. De versie voor PlayStation werd door een andere studio gemaakt, Eden Studios, en die kreeg 5,9 van diezelfde GameSpot. Commercieel was het deel een mislukking, en juist daarna draaide EA de serie terug richting arcade.

Need for Speed: Hot Pursuit 2, oktober 2002. Hier verschijnt in de serie de studio die de volgende zes jaar zal bepalen. De versie voor PS2 werd gemaakt door Black Box Games uit Vancouver, dat EA midden in de ontwikkeling kocht, in juni 2002. De versies voor pc, Xbox en GameCube werden door een ander team in elkaar gezet, EA Seattle, om alles tegelijk te kunnen uitbrengen. Het resultaat is te zien aan de cijfers: PS2 kreeg 89 punten, Xbox 75, pc 73, GameCube 68. GameSpot schreef over de pc-versie onomwonden: "bij lange na niet zo leuk als de versie voor PlayStation 2".

Het verschil met het vorige tijdperk. In acht jaar legde de serie de weg af van simulator met tijdschriftlicentie naar arcaderacer over vluchten voor de politie met helikopters, en leerde ze op consoles meer te verdienen dan op pc. Meteen vond ze ook de studio die haar gouden jaren zou bezorgen.

2003-2008: Black Box, tuning en de jaarlijkse lopende band

Need for Speed: Underground, november 2003. De scherpste wending in de geschiedenis van de serie. Geen exotische supercars en geen circuits bij daglicht: een nachtelijke stad, Japanse auto's, bodykits, vinyls, neon onder de bodem en een soundtrack van 26 gelicentieerde nummers. De recensie van GameSpot begon eerlijk: over importraces valt niet te praten zonder "The Fast and the Furious" te noemen. Beoordeling PS2 85 punten, gebruikersscore 8,3.

De verkopen maakte EA zelf bekend: in de rapportage aan de toezichthouder over juli 2004 staat dat Underground in zijn levensduur meer dan zeven miljoen exemplaren heeft verkocht. Met dit deel begon meteen ook de jaarlijkse lopende band die de serie later zou breken.

Waarvoor het werd afgekraakt: Eurogamer gaf 7 van de 10 en beschreef het rubberbandeffect in de AI hard, "het spel haalt de smerige truc uit waarbij tegenstanders zich altijd laten inhalen, hoe vaak je ook een fout maakt". IGN treurde bij zijn 9 punten apart om de verdwenen politie. GameSpot noemde de zich herhalende circuits en het feit dat je auto bij het verlaten van de weg simpelweg wordt teruggezet.

Need for Speed: Underground 2, november 2004. De eerste open wereld in de serie: de stad Bayview met vijf wijken, waar je doorheen moet rijden om evenementen te zoeken, plus de Outrun-modus en nog diepere tuning. Beoordeling PS2 82, gebruikersscore 8,6. Oplage 8,4 miljoen exemplaren, en in diezelfde rapportage meldde EA dat de serie de grens van een miljard dollar over de hele looptijd had gepasseerd.

De kritiek ging over de open wereld die leeg transport tussen races bleek. In het blok met minpunten bij GameSpot staat het letterlijk: "te veel zinloos rijden tussen evenementen" en "de zware aanwezigheid van reclame verandert het spel in een groot reclamebord". Eurogamer verlaagde de beoordeling naar 6 punten en ging opnieuw in op het rubberbandeffect.

Need for Speed: Most Wanted, november 2005. De top van het tijdperk en, voor velen, van de hele serie. De Blacklist met vijftien tegenstanders, vijf opsporingsniveaus, vernielbare vallen voor de politie, afkoelen en je verstoppen na een achtervolging, een oranje filter over heel Rockport en de BMW M3 GTR, die twintig jaar lang het gezicht van de serie werd. Beoordeling Xbox 360 83, gebruikersscore 8,5, en op PS2 is de gebruikersscore zelfs 8,9.

De verkoopcijfers zijn hier de betrouwbaarste van de hele serie: 16 miljoen exemplaren wereldwijd volgens EA zelf, waarvan 3,9 miljoen in de Verenigde Staten. Het spel verscheen op de lanceerdag van de Xbox 360 in Noord-Amerika en op de dag van de Europese lancering van de console, wat ook heeft geholpen.

Waarvoor het werd afgekraakt: hetzelfde rubberbandeffect, alleen gemener. GameSpot beschreef een experiment waarbij de recensent de controller twintig seconden neerlegde, hem weer oppakte en in de laatste ronde alsnog de tegenstanders inhaalde. IGN klaagde over de moeilijkheidscurve, die "vanaf nummer zeven van de Blacklist verandert van een wandeling in een afstraffing".

Need for Speed: Carbon, oktober 2006. Hier verscheen Autosculpt, oftewel tuning met schuifregelaars, waarbij je de vorm van een bodykit kunt trekken in plaats van uit een lijst te kiezen. Plus teams met maatjes, de strijd om de wijken van Palmont en tweetrapsduels in de canyon, geinspireerd op Japanse bergafdalingen. Beoordeling Xbox 360 77. Met de oplage is het hier grappig: in het kwartaalrapport van EA staat bij de hoofdpunten meer dan acht miljoen exemplaren van Carbon, terwijl het spel een alinea hoger in datzelfde document tussen de games staat die meer dan drie miljoen exemplaren verkochten. Beide regels zijn officieel, dus is het eerlijker om geen exact getal te noemen.

Bezwaren: een korte campagne, slechts drie tegenstanders op de baan in een gewone race, en maatjes waar je weinig aan hebt. Game Informer schreef ronduit dat het jammer is om tegen drie auto's te rijden, en IGN noemde het driften discutabel. Het gevoel "een uitbreiding op Most Wanted, geen nieuw deel" hangt Carbon tot vandaag aan.

Need for Speed: ProStreet, november 2007. Een draai van 180 graden: geen open wereld en geen politie, alleen gesloten circuits, vier disciplines en echte schade, tot een volledig vernielde auto aan toe. De fysica werd samengesteld met data van het testcircuit van Porsche in Leipzig. De cijfers zakten: PS3 73, pc 70, PS2 62, Wii 61. Oplage 5,5 miljoen in een kwartaal, twee derde buiten de Verenigde Staten.

De eerlijkste recensie van ProStreet schreef geen journalist maar de baas van EA. John Riccitiello zei op een bijeenkomst met investeerders in juni 2008 over het spel: "Qua gameplay, denk ik, is het een prima spel. Het is niet goed. Maar wie had Pro Street nodig?". Daar legde hij ook de oorzaak uit: het team in Vancouver werkte acht jaar op rij in een jaarcyclus, en in de zomer van 2007 moest het in twee delen worden gesplitst om naar een tweejarige cyclus over te gaan. Zijn formulering: "We hebben een zeer getalenteerde groep mensen gemarteld".

Need for Speed: Undercover, november 2008. Een poging om alles wat goed was in een keer terug te halen: open wereld, achtervolgingen in de geest van Most Wanted, echte acteurs in de filmpjes, Maggie Q in de hoofdrol. Het resultaat was de slechtste technische staat in de geschiedenis van de serie. Beoordeling Xbox 360 64, PS3 59, gebruikersscore 5,7.

GameSpot zette in de lijst met minpunten van de versie voor PS3 een regel die niet in de recensie van de Xbox-versie stond: "de framerate maakt het spel bij vlagen bijna onspeelbaar". Eurogamer gaf 5 van de 10 en noemde de reden onomwonden: "een deprimerend gebrek aan optimalisatie, overal problemen met de framerate". De verkoop kwam ondertussen uit op 5,2 miljoen in een kwartaal, maar EA gaf toe dat het kwartaal slechter uitpakte dan verwacht.

Het verschil met het vorige tijdperk. Zes games in zes jaar, waarvan een geweldig en een mislukt, en beide gemaakt door dezelfde studio. Een maand na Undercover, in december 2008, kondigde EA het schrappen van duizend banen aan en de sluiting van minstens negen vestigingen, met daarbij de studio Black Box in Vancouver. De jaarlijkse lopende band eindigde precies zoals hij moest eindigen.

2009-2013: drie series in plaats van een, Autolog en altijd online

In januari 2009 kondigde EA een ongebruikelijk plan aan: Need for Speed wordt drie onafhankelijke lijnen met verschillende studio's, een simulator, een arcaderacer en een onlinegame. Vicepresident marketing Keith Munro formuleerde het zo: "we maken verschillende games voor verschillende doelgroepen". In oktober van datzelfde jaar passeerde de serie honderd miljoen verkochte exemplaren.

Need for Speed: Shift, september 2009. De simulatortak, gemaakt door het Britse Slightly Mad Studios, de makers van GT Legends. Het belangrijkste hier is het zicht vanuit de helm en het gevoel van g-krachten: EA verkocht het spel als "het meest realistische en intense perspectief in de geschiedenis van het racen". Beoordelingen PS3 84, Xbox 360 83 bij een gebruikersscore van 6,7. De verkopen maakte EA bekend: 2,5 miljoen in een kwartaal en meer dan vier miljoen over het boekjaar.

Eurogamer gaf 7 punten en formuleerde het hoofdprobleem preciezer dan wie ook: dit is de beste game onder deze naam sinds Most Wanted, maar hij zit tussen twee stoelen in, omdat hij "geen Need for Speed meer is in de herkenbare zin, maar de elegantie van echte simulators nog niet haalt". De besturing wordt daar nerveus genoemd.

Need for Speed: Nitro, november 2009. De arcadetak voor Wii en DS, cartoonesk en fel. Beoordeling Wii 69. Eurogamer gaf 5 punten en merkte op dat de energie van het spel snel omslaat in eentonigheid. Officiele verkopen noemde EA niet, en in de rapporten komt Nitro helemaal niet voor.

Need for Speed: World, juli 2010. Het onlinedeel, gratis, alleen voor pc, gemaakt door Black Box samen met EA Singapore. Beoordeling 62 punten. In november 2012 rapporteerde EA twintig miljoen geregistreerde spelers, maar een betaalde levelgrens bij de start en de eentonigheid vraten de reputatie snel op. Eurogamer schreef in de recensie eerlijk dat het niet lukte een volle race bij elkaar te krijgen: in de races kwamen hooguit drie deelnemers samen.

Het spel werd op 14 juli 2015 om 16:00 UTC gesloten, drie maanden van tevoren aangekondigd, samen met Battlefield Heroes en nog twee gratis games van EA. In het afscheidsbericht stond het onomwonden: het spel voldoet niet meer aan de lat van de serie, en een grondige verbouwing kan het bedrijf niet aan. Geld terug voor gekochte boosts kreeg niemand.

Need for Speed: Hot Pursuit, november 2010. Het beste deel van het decennium en het eerste van Criterion, de studio van Burnout. Politie tegen racers, elektromagnetische pulsen, spijkermatten en helikopters, en de belangrijkste uitvinding van het tijdperk: Autolog. EA beschreef het als een netwerk dat je resultaten met die van vrienden vergelijkt en je zelf de evenementen voorschotelt waar een vriend je heeft verslagen. In feite een sociale tijdlijn binnen de race, en die werkte beter dan welke ranglijst ook.

Beoordelingen: PS3 89, Xbox 360 88, pc 86. En een aparte regel: de versie voor Wii, gemaakt door een andere studio, kreeg 50 punten, achtendertig lager dan de hoofdversie. Het belangrijkste bezwaar tegen het spel zelf was dat de tuning eruit was gehaald: na Underground zag dat eruit als een stap terug. Volgens het rapport over boekjaar 2011 stond het spel in de lijst van games waarvan meer dan vijf miljoen exemplaren zijn uitgeleverd.

Shift 2: Unleashed, maart 2011. Het tweede en laatste simulatordeel. Er kwam een helmcamera bij waarbij het hoofd van de bestuurder de bocht in draait, en Autolog werd uit Hot Pursuit meegesleept. Beoordeling pc 84, Xbox 360 82 bij een gebruikersscore van 6,7. Eurogamer hekelde de besturing: de auto's zijn schokkerig, breken makkelijk uit, "er is noch de elegantie van Forza, noch het droge realisme van Gran Turismo". Daarna vertrok Slightly Mad om Project CARS te maken, en de Shift-tak was afgelopen.

Need for Speed: The Run, november 2011. De laatste game van Black Box en de eerste racer op de Frostbite 2-engine, dezelfde die Battlefield 3 trok. Een verhaal over een race dwars door het land van San Francisco naar New York om 25 miljoen dollar, met Christina Hendricks in de filmpjes en met stukken rennen op eigen benen.

Beoordeling Xbox 360 68, PS3 64. GameSpot rekende uit dat de zuivere tijd achter het stuur in de campagne iets meer dan twee uur bedraagt, Eurogamer gaf 5 punten en noemde als grootste technische zonde niet de eentonigheid maar de "afschuwelijk lage framerate" van de gepatchte versie voor PS3. Edge gaf 3 van de 10. EA noemde geen verkoopcijfers, en in het jaarverslag over 2012 belandde Need for Speed in de lijst van franchises waardoor de omzet van de uitgeversdivisie daalde.

Need for Speed: Most Wanted, oktober 2012. Criterion nam de naam van de grote game uit 2005 en maakte iets heel anders: de stad Fairhaven, waar auto's gewoon op straat staan, en elke auto die je vindt is meteen van jou. Geen garage, geen autodealer, geen vertrouwde progressie. Autolog van de tweede generatie werd uit het menu de wereld in getild: camera's, poorten en billboards nemen het zelf op tegen vrienden.

Beoordeling Xbox 360 84, Wii U 86, pc 78, maar de gebruikersscore is 6,4, en in dat verschil zit het hele verhaal. Eurogamer gaf 8 punten en legde de reden uit: het systeem van gevonden auto's is prachtig als je je garage verkent, en irritant als je je aan een specifieke auto hebt gehecht. Officiele verkopen publiceerde EA opnieuw niet.

Need for Speed Rivals, november 2013. Het eerste deel op Frostbite 3, launchtitel van de PlayStation 4, gemaakt door de nieuwe Zweedse studio Ghost Games met hulp van Criterion. De clou heette AllDrive en wiste de grens tussen singleplayer en online: je race kon op elk moment op die van iemand anders botsen. Beoordeling PS4 80, pc 76, gebruikersscore 6,3.

En toen gebeurde er iets wat ze op pc tot vandaag onthouden. Het spel was op alle platforms beperkt tot dertig beelden per seconde, computers inbegrepen, en dat was een bewuste keuze. Uitvoerend producent Marcus Nilsson legde die drie maanden voor de release uit: in AllDrive kan er van alles op het scherm gebeuren, het framebudget wordt op het slechtste geval berekend, en daarom "hebben we prioriteit gegeven aan de gameplay". Digital Foundry mat later op de consoles eerlijke 1080p en stabiele dertig beelden, maar met een rafelig uitvoertempo waardoor het beeld slechter aanvoelde dan het was.

Op pc kon de limiet met consolecommando's worden opgeheven, alleen versnelde met de beelden ook de fysica: auto's gingen zich onzinnig gedragen, omdat een deel van de spelsystemen hard is vastgeknoopt aan dertig simulatiestappen per seconde. Een officiele patch kwam er nooit, EA bleef bij de belofte in toekomstige games op zestig beelden te mikken. Menselijk opgelost werd het probleem pas in 2023, en niet door EA maar door een enthousiasteling met een mod. De onlinediensten van Rivals werden op 7 oktober 2025 uitgeschakeld, de offlinegame bleef.

Het verschil met het vorige tijdperk. De serie verhuisde definitief weg uit Vancouver: Black Box werd in juli 2012 hernoemd tot Quicklime en in april 2013 gesloten, Criterion kreeg eerst beide franchises in hun geheel maar kromp een jaar later tot vijftien man, en Need for Speed ging naar de nieuwe studio in Goteborg. In 2014 sloeg EA voor het eerst sinds het begin van de jaren tweeduizend een jaar zonder nieuw deel over, om het team tijd te geven.

Hoe de serie Amerika verloor

Beoordelingen zijn een ding, geld is iets anders. Volgens data van NPD, die GameSpot in 2009 publiceerde samen met de verklaring van EA over honderd miljoen exemplaren van de serie, liep de Amerikaanse markt vier jaar op rij bij de serie weg. Most Wanted uit 2005 verkocht in de Verenigde Staten 3,9 miljoen exemplaren, Carbon 3,2 miljoen, ProStreet 2,4 miljoen, Undercover 1,4 miljoen. Elk volgend deel verloor ongeveer een miljoen kopers, en dat terwijl ze elk jaar uitkwamen.

Verder komen er geen cijfers meer, en ook dat is deel van het verhaal: vanaf het reboot-tijdperk stopte EA volledig met het vrijgeven van verkopen per Need for Speed-deel. Alles wat je online ziet over miljoenen exemplaren van Heat of Unbound zijn schattingen van analisten, geen data van de uitgever.

2015-2022: reboot, lootboxen en de terugkeer van Criterion

Need for Speed, november 2015. Een reboot zonder ondertitel, studio Ghost Games, engine Frostbite. Op consoles verscheen hij op 3 november 2015, op pc pas op 15 maart 2016: die versie werd uitgesteld voor een ontgrendelde framerate en een stabiele online-omgeving. De wereld is eeuwig nacht, de stad Ventura Bay is van Los Angeles afgekeken, en hier begint het belangrijkste: het spel eiste een permanente netwerkverbinding en had helemaal geen pauze. Beoordelingen: pc 68 punten, PS4 66, bij een gebruikersscore van 6,1. IGN gaf 6,3 en hekelde het verhaal, de lengte, de AI met rubberband en precies dat ontbreken van een pauze. Verkopen publiceerde EA niet.

Need for Speed Payback, november 2017. Het deel dat een schoolvoorbeeld werd van hoe het niet moet. De progressie verhuisde naar verzamelbare speed cards, gebonden aan een specifieke auto en niet over te zetten naar een andere, en cosmetica zat verstopt in "pakketten", oftewel in lootboxen. Politieachtervolgingen in de vrije wereld waren er niet meer, die werden door het script gestart. Metacritic PS4 61 punten bij een gebruikersscore van 4,0, en dat gat van eenentwintig punten zegt meer dan de cijfers zelf. PCWorld zette boven de recensie de kop "we gieten lootboxen op een brandende autoband" en noemde het spel een fatsoenlijke arcaderacer die bij elke stap door roofzuchtige monetisatie wordt ondermijnd.

Tien dagen na de release, precies midden in het schandaal rond Battlefront II, verhoogde EA de uitbetalingen voor races, paste het de drop van kaarten aan en verkortte het de vernieuwingstijd van onderdelen in het tuningatelier van dertig minuten naar tien. Maar de kaarten en pakketten zelf bleven, en dat progressie niet overdraagbaar is tussen auto's, het belangrijkste bezwaar, is nooit gerepareerd.

Need for Speed Heat, november 2019. De laatste game van Ghost Games en de favoriet van de fans uit deze periode. Overdag legale races om geld, 's nachts illegale om reputatie en de aandacht van de politie, met op elk moment de mogelijkheid om te wisselen. Lootboxen zijn er helemaal niet, progressie gaat open voor reputatie. 127 auto's, Ferrari keerde terug na afwezigheid in Payback. Metacritic Xbox One 74, PS4 72, gebruikersscore 6,4. GameSpot schreef dat de serie weer op de juiste rails zat, maar het gedeelde bezwaar was er een: het is beter geworden, en er is weinig nieuws.

Verkopen noemde EA opnieuw niet. Op de kwartaalcall over het derde kwartaal van boekjaar 2020 hield financieel directeur Blake Jorgensen het erop dat Need for Speed "ongeveer was wat we verwachtten", bij een intern model van drie tot vier miljoen exemplaren. Het getal 2,3 miljoen dat online rondgaat is een schatting van analisten, geen data van EA.

Hot Pursuit Remastered, november 2020. Een heruitgave van de game uit 2010, geport door de studio Stellar Entertainment onder toezicht van Criterion. Alle drie de uitbreidingen zitten in de carriere ingebouwd, er is cross-platform multiplayer toegevoegd, 60 beelden op consoles. De beoordelingen liggen daarbij 11 tot 14 punten onder het origineel: PS4 75 tegen 89 voor de versie voor PS3 van tien jaar eerder. Het hoofdbezwaar van de recensenten: dit is eerder een nette port dan een remaster, het beeld is nauwelijks aangeraakt.

Need for Speed Unbound, december 2022. Criterion nam de serie weer terug en deed wat je van NFS niet verwachtte: over het realistische beeld heen tekende de studio cartooneske effecten, graffitivleugels, rook en vonken als tweedimensionale animatie. Verscheen alleen op de actuele generatie, PS5, Xbox Series en pc. Metacritic PS5 77, pc 73, gebruikersscore 5,9, en de klachten gingen vooral over de snelheid van de progressie en de prijzen van de auto's.

Daarna volgde een voor de serie zeldzame live service: negen gratis updates, volumes genoemd, tot november 2024. In de zesde keerde Audi terug, de zevende ging over drift en drag in de geest van Underground, de achtste over achtervolgingen, en in de negende en laatste verschenen voor het eerst motoren in Need for Speed. In Groot-Brittannie startte Unbound in de winkels 64 procent slechter dan Heat, en dat is het enige betrouwbare cijfer over de verkoop.

Het verschil met het vorige tijdperk. De serie hield definitief op jaarlijks te zijn: in acht jaar verschenen vier games in plaats van acht. En voor het eerst in de hele geschiedenis stopte EA helemaal met het noemen van verkoopcijfers, wat op zichzelf een diagnose is.

Februari 2025 en juli 2026: hoe de serie op pauze werd gezet

Op 3 februari 2025 bevestigde EA aan diverse media dat het Need for Speed-team bij Criterion overgaat naar de collega's van Battlefield. De formulering van Vince Zampella, die deze groep studio's leidt, was zacht: het bedrijf heeft een jaar naar de gemeenschap geluisterd, begrijpt beter wat men van de serie verwacht, en "is van plan de franchise op nieuwe en interessante manieren terug te brengen". Diezelfde dag eindigde de ondersteuning van Unbound.

In augustus 2025 veranderde Criterion de naam op de website: nu is het Criterion, de Battlefield-studio. En in juli 2026 vroeg een journalist van IGN op het dertigjarig bestaan van de studio aan Rebecka Coutaz of er in de nieuwe taken van het team nog iets anders zit dan Battlefield.

We richten ons uitsluitend op Battlefield.

Formeel is dat een uitspraak over de taken van Criterion, niet over het einde van de serie: de woorden "Need for Speed is geannuleerd" heeft EA nooit gezegd. Maar een studio die hem zou maken is er nu niet, termijnen zijn er niet, en een aankondiging is er niet. De precieze formulering klinkt saai en eerlijk: een pauze voor onbepaalde tijd zonder toegewezen ontwikkelaar.

De ironie is dat het enige levende deel van de serie vandaag het mobiele No Limits uit 2015 is. Het krijgt elke maand updates: in 2026 verschenen ze in maart, april, juni, juli en op 2 september. De grote Need for Speed voor consoles zwijgt, en die op de telefoon rijdt.

Wat er van Need for Speed over is

Leg je de beoordelingen op een rij, dan zie je geen val maar een schommel. De serie klom twee keer naar 89 punten, in 2002 en 2010, en zakte twee keer naar iets boven de zestig, in 2008 en 2017. Beide dalen zijn bovendien niet te verklaren uit het genre of de concurrentie, maar uit beslissingen van de uitgever: de jaarlijkse lopende band in het eerste geval en de kaarten met lootboxen in het tweede.

Nog een patroon: elke keer dat de serie uit de put werd getrokken, deed dezelfde studio dat. Hot Pursuit uit 2010 en Most Wanted uit 2012 werden door Criterion gemaakt, en juist die studio is nu volledig naar Battlefield overgezet.

Van dit hele verhaal vind ik het het meest zonde van 2010. Toen bewees de serie dat ze geen jaarlijkse uitgave nodig heeft, geen verhaal met echte acteurs en geen winkel in het hoofdmenu: goede wegen, politie en een tabel met de resultaten van vrienden zijn genoeg. Zestien jaar later polijst de studio die dat deed het geluid van geweerschoten in een shooter, en dat is waarschijnlijk de meest precieze illustratie van wat er met het racegenre bij de grote uitgevers is gebeurd.